Logo3
Water Wars Logo

اب

ماه‌رویان- محمدجواد شلتوک‌کار/ می‌گویند نفت اعتبار خود را در معادلات جهانی از داده است. می‌گویند جنگ‌های سال‌های آتی دیگر جنگ نفت نیست، هرچند باز هم پای یک مایع در میان است. می‌گویند جنگ‌های سال‌های آینده، جنگ مایع حیات است. می‌گویند این آب است که در سال‌های آینده آتش بیار معرکه جنگ‌ها خواهد بود. در واقع هرچه می‌گذرد بشر به این حقیقت بیش از پیش واقف می‌شود که آب، مهم‌ترین ماده حیاتی است که به همراه اکسیژن برای زیست بشر بر پهنه زمین، الزامی و حیاتی است و تصور زندگی بدون آب و هوا ممکن نیست.

برخی از کارشناسان با در نظر گرفتن نقش آب در جوامع بشری بر این باور هستند که آب، محور مهم‌ترین موضوع مناقشه‌های احتمالی جوامع بشری در سال‌ها و دهه‌های آینده خواهد بود و برای جلوگیری از این مسئله، مدیریت حوزه آبخیزداری و جلوگیری از آلودگی آب به عنوان مهم‌ترین راهکارهای کاهش نزاع احتمالی بشر بر سر آب باید مورد توجه قرار گیرد. این در شرایطی است که طبق اعلام سازمان هواشناسی جهانی تا سال 2025 میلادی 66 درصد جمعیت جهان یعنی دو سوم مردم ساکن زمین با معضل یا بحران کمبود منابع آب مواجه خواهند بود.
جنگ آب در خاورمیانه
پروفسور راندهیر، استاد دانشگاه ماساچوست در تحقیقی منطقه خاورمیانه را به عنوان یکی از کم‌آب‌ترین مناطق دنیا مورد توجه قرار داده و بر این نکته تاکید کرده که این منطقه بیشتر از دیگر نقاط دنیا، مستعد نزاع و جنگ بر سر منابع آب است. به اعتقاد وی خاورمیانه با وجودی که 5 درصد از جمعیت جهان را در خود جای داده، تنها صاحب یک درصد از منابع آب است و این مسئله در کنار منابع مشترک آبی بین کشورهای این منطقه، خاورمیانه را مستعد جنگ بر سر آب ساخته است. بنا بر گفته راندهیر، برای مثال دو رود مهم دجله و فرات بین سه کشور ترکیه، عراق و سوریه و رود اردن بین فلسطین، لبنان، اردن و اسراییل می‌تواند محل نزاع باشد. از سوی دیگر رود نیل که بر خلاف دیگر رودها از جنوب به شمال جاری است می‌تواند باعث درگیری بین سودان، مصر و اتیوپی شود.
اوراسیا و درد مشترک با خاورمیانه
اما از سویی دیگر منطقه اوراسیا نیز با وضعیتی این چنینی روبه‌رو است؛ در منطقه آسیای مرکزی نیز رود اورال که بین کشورهای قرقیزستان، قزاقستان، تاجیکستان، ازبکستان و ترکمنستان جاری است به عنوان کانون جدی بحران مورد توجه است. ایران نیز که هم‌چون پلی بین آسیای مرکزی و کشورهای حوزه خاورمیانه قرار گرفته از این قاعده مستثنی نیست. ایران در شرایطی در مناطق مختلف داخلی با بحران آب روبه‌رو خواهد شد که در خارج از مرزها و با کشورهای همسایه هم می‌تواند طی سال‌های آینده سر حق آب رودخانه‌های مرزی مشکلات متعددی داشته باشد. ایران با کشورهای عراق(کارون)، ترکمنستان(اترک)، آذربایجان(ارس)، ارمنستان(ارس) و افغانستان(هیرمند) رودخانه مشترک دارد و طبق آمارهای وزارت نیرو، سالانه حدود 12 ميليارد مترمكعب آب از طريق رودخانه‌هاي مرزي وارد كشور مي‌شود و این می‌تواند بستری برای تنش و اختلاف باشد، موضوعی که ایران در جریان جنگ تحمیلی با آن روبه‌رو شد و درحال حاضر سر حق آب رود هیرمند بین ایران و افغانستان با آن مواجه است.
افغانستان در سال‌های گذشته با تغییر مسیر و زدن سد، سهم آب ایران از رودخانه هیرمند را نداده و این موضوع باعث خشک شدن رودخانه هیرمند و دریاچه هامون در ایران و بروز مشکل شدید کم آبی در منطقه سیستان و بلوچستان شده و اختلاف‌هایی بین ایران و افغانستان به وجود آورده است. اما از طرف دیگر به‌جز مشکلات احتمالی بر سر حق ‌آب با همسایگان، ایران از نظر جغرافیایی در منقطه‌ای قرار گرفته که بین کشورها اختلافات شدیدی سر منابع و تقسیم‌بندی آب وجود دارد.
در غرب ایران کشورهای عراق، سوریه و ترکیه بر سر تقسیم‌بندی آب رودخانه‌های دجله و فرات اختلاف دارند، در سمت جنوب شرقی نیز پاکستان و هند سر حق‌ آب رود سند مشکل دارند و در شمال شرقی و در آسیای میانه هم بین کشورهای ازبکستان، قرقیزستان و تاجیکستان سر حق آب و زدن چند سد تنش وجود دارد و قرار گرفتن ایران بین این کشورها خود می‌تواند مشکلی از نظر جغرافیای سیاسی باشد. در منطقه جنوب آسیا نیز سد وورال می‌تواند منشا تنش‌های آتی بین هند و پاکستان و سد فاراکا منبع بالقوه‌ای برای تنش بین هند و بنگلادش باشد. از سوی دیگر رود ماهاکالی نیز می‌تواند همانند یک بمب دستی بین نپال و هند عمل کند.
پای اسراییل هم در میان است
اما شواهد و مدارک نشان می‌دهد که شکست‌های پی‌درپی نظامی در منطقه و از دست دادن همپیمانان عرب، مقامات صهیونیستی را بر آن داشته است تا گزینه‌ای را که از دیرباز به آن فکر کرده بودند و آن ایجاد بحران آب یا همان جنگ پنهان است، کلید بزنند. منابع آگاه عربی به نقل از یک منبع مسئول اعلام کرده‌اند رژیم صهیونیستی با دولت سودان جنوبی برای احداث سد در این کشور به توافق رسیده و بر اساس این طرح، بیشتر آب‌هایی که از مصر و شمال سودان و از طریق یکی از انشعاب‌های رود نیل که از سودان جنوبی می‌گذرد، پشت سد مذکور جمع خواهد شد و در حقیقت این مقدار آب که حدود 16 درصد از میزان آب‌های وارداتی را شامل می‌شود، در اختیار کامل صهیونیست‌ها قرار می‌گیرد.
در حالی زمزمه جنگ پنهان رژیم صهیونیستی علیه منطقه خاورمیانه به حقیقت می‌پیوندد که کارشناسان و تحلیلگران عرصه بین‌الملل پیش از این درباره تلاش صهیونیسم برای رخنه در بین کشورهای حوزه رود نیل و تسلط بر آب آن و ایجاد بحران آب در منطقه هشدار داده بودند. بنابر اعلام رسانه‌های گروهی و منابع آگاه، رژیم صهیونیستی از مدت‌ها پیش جنگ پنهان خود را علیه خاورمیانه که همان بحران آب است، آغاز کرده چراکه اگر به روابط رژیم صهیونیستی با کشورهای آفریقایی مانند اتیوپی، رواند و اوگاندا نگاهی بیندازیم، می‌بینیم این کشورها جز کشورهایی به شمار می‌روند که منبع رود نیل محسوب می‌شوند و نباید به این نکته بی‌اهمیت بود که سفرهای مقامات صهیونیستی به کشورهای اتیوپی، کنیا، تانزانیا، اوگاندا و تقویت روابط نیز بر همین اساس است.
در حالی زمزمه جنگ پنهان رژیم صهیونیستی علیه منطقه خاورمیانه به حقیقت می‌پیوندد که کارشناسان و تحلیلگران عرصه بین‌الملل پیش از این درباره تلاش صهیونیسم برای رخنه در بین کشورهای حوزه رود نیل و تسلط بر آب این رودخانه و ایجاد بحران آب در منطقه هشدار داده بودند. میان این کشورها به‌ویژه در زمینه خدمات مهندسی آبیاری و کشاورزی، امنیت غذایی و آبی کشورها، سودان و مصر را به مخاطره خواهد انداخت. این در حالی است که صهیونیست‌ها طی سال‌های اخیر بر اتیوپی فشار آوردند تا بر رود نیل سد بسازند به ویژه که 80 درصد آبی که از رود نیل وارد کشور مصر می‌شود، از کشور اتیوپی می گذرد. رژیم صهیونیستی در دوران جنگ داخلی میان جنوب سودان و دولت مرکزی با نیروهای مخالف خارطوم روابط گسترده‌ای برقرار و طرح‌های آبیاری میان سودان و مصر را مختل کرد. تهاجم نیروهای شورشی به جنوب تاسیسات آبی رودخانه نیل آسیب‌های جدی به طرح‌های توسعه مصر و سودان رساند و جنوبی‌ها با حمایت‌های سیاسی، امنیتی و تسلیحاتی رژیم صهیونیستی توانستند با اقتدار با دولت مرکزی سودان بجنگند و با وجود امضای قرارداد صلح میان جنوبی‌ها و دولت مرکزی ولی تحریک‌ها و تاثیرگذاری رژیم صهیونیستی بر این منطقه هنوز پا برجا است.
ترکیه قدرت آینده منطقه
طبق تحقیقات سازمان ملل تا سال 2025 تعداد کشورهایی که از کمبود آب رنج خواهند برد به 30 کشور می‌رسد و 18 کشور از میان آن‌ها در خاورمیانه و شمال آفریقا جای گرفته و این می‌تواند حساسیت منطقه خاورمیانه که ایران هم در آن جای گرفته برای بروز جنگ آب را در دهه‌های آینده نشان دهد. در چنین شرایطی اگر بپذیریم که آب در یکی دو دهه آینده به فاکتوری مهم و تاثیرگذار در تعیین سرنوشت معادلات سیاسی دنیا تبدیل خواهد شد؛ آن‌گاه با یک حساب سرانگشتی ساده درمی‌یابیم ترکیه این پتانسیل را دارد که با استفاده از منابع عظیم آبی موجود در کشورش، خود را به‌عنوان قدرت برتر منطقه به خاورمیانه و دنیا معرفی کند؛ اتفاقی که شاید زمینه‌ساز تحقق رویای اردوغان برای احیای امپراطوری عثمانی باشد.

SAVE_TREES...