Logo3
بشار اسد

شايد بتوان گفت هيچ يک از کشورهاي عربي که دچار بحران شده‌اند، به اندازه سوريه اهميت راهبردي و ژئوپليتيکي نداشته باشد. اين کشور زماني بيشتر از قبل مورد توجه و تمرکز جامعه بين‌المللي قرار گرفت که بحران سوريه در مارس 2011 آغاز شد.

سوريه که از اهميت ژئوپليتيکي و ژئواستراتژيکي بالايی در خاورميانه برخوردار است و بازيگران منطقه‌اي و فرامنطقه‌اي تاثيرگذار را با داشتن منافعي متفاوت و گاه ناسازگار وارد صحنه بحران کرد. اين در حالي بود که اين کشورها هر کدام جهت‌گيري‌هاي مختلفي در ارتباط با اين موضوع اتخاذ کردند.
برآورد تحولات کنوني حاکم بر سوريه حاکي از تحرک شمار گسترده‌ای نيروهاي شبه نظامي با افکار و دیدگاه‌های متفاوت و گاها متعارض است تا آنجا که می‌توان اين جریان‌های صاحب نفوذ را حداقل به پنج دسته تقسيم کرد.


نيروهاي وفادار به بشار اسد رییس‌جمهور سوريه، عناصر جبهه النصره و جيش الفتح که شاخه القاعده در سوریه هستند، تروریست‌های تکفيري داعش، شبه نظاميان سکولار نظير ارتش آزاد و گروه‌های کرد تحت رهبري حزب اتحاد دموکراتيک (شاخه پ‌ک‌ک در سوريه) پنج گروه عمده‌ای هستند که بر عمده خاک سوريه استيلا دارند و تکثر این گروه‌های مختلف با آمال متعارض منجر به لاينحل ماندن بحران در
سوريه شده است.
صحبت از آينده اسد همواره به عنوان يکي از گره‌های کليدي بحران سوريه بود، در حالي که متحدين بين‌المللي سوريه نظير ايران و روسيه بر ضرورت حضور شخص وي و ايجاد دولتي ائتلافي با اپوزيسيون سالم اين کشور سخن مي‌رانند و طرف مقابل بر موضع خويش مبني بر آينده سوريه بدون اسد پاي می‌فشارد.
امکان ندارد اسد بتواند سوريه را دوباره گردهم آورد
اما باراک اوباما، ریيس‌جمهور آمريکا در يک کنفرانس خبري در پاريس تاکيد می‌کند: «من فردي را که صدها و هزاران نفر از مردم خود را مي‌کشد، غيرمشروع مي‌دانم. امکان ندارد که اسد بتواند سوريه را دوباره گردهم آورد و تمام احزاب براي تشکيل يک دولت همه جانبه که شامل تمامي احزاب شود، گرد هم جمع کند.»
وی می‌افزاید: «ساده نيست که روسيه راهبرد خود را در سوريه تغيير دهد زيرا آنها تصميم گرفته‌اند که اسد را براي يک دوره چهار ساله در قدرت نگه دارند و به همين دليل زمان مي‌برد که روسيه بخواهد مواضع خود را در اين زمينه تغيير دهد.»
اسد هيچ نقشي در آينده سوريه ندارد
عادل الجبير، وزير خارجه سعودي نيز در ديدار با همتاي اتريشي خود به اينکه بشار اسد هيچ نقشي در آينده سوريه ندارد اشاره می‌کند و می‌گوید: «گزينه نظامي براي سوريه همچنان روي ميز است و حمايت از معارضان مسلح که با بشار اسد می‌جنگند ادامه خواهد يافت. اسد دو گزينه پيش روي خود دارد، برکناري با قدرت نظامي و يا با گفت‌وگو.»
اسد نمی‌تواند در آينده سياسي سوريه جايگاهي داشته باشد
جان کري، وزير امور خارجه آمريکا نيز با بيان اينکه هيچ تغييري در مواضع گذشته آمريکا صورت نگرفته است، تاکيد می‌کند: « بشار اسد به عنوان ریيس دولت سوريه نمی‌تواند درآينده سياسي این کشور جايگاهي داشته باشد. از همين رو ما به دنبال تشکيل دولتي متعهد، پاسخگو و نماينده مردم در سوريه هستيم.»
سخنگوي وزارت امور خارجه آمريکا نيز با بيان اين مطلب که در تصميم‌گيري آمريکا در خصوص آينده سياسي سوريه، اسد به عنوان رهبر فعلي، در نحوه انتقال قدرت دخيل خواهد بود، می‌گوید: «هنوز بر سر نحوه اين انتقال قدرت کار زيادي باقي است و بايد بر سر چگونگي آن بين بشار اسد و مخالفان در طول مذاکرات
تصميم‌گيري شود.»
در حالي که رياض با دعوت از تعدادي گروه‌های معارض در سوريه قصد ايفاي نقشي محوري در معادلات اين کشور داشت، نمايندگان گروه‌های مخالف دولت سوريه در بيانيه پاياني کنفرانس معارضان نظام سوريه در رياض که بدون حضور نماينده سازمان ملل و تعدادي از گروه‌هاي درگير در سوريه برگزار شد، خواستار تشکيل دولت «کثرت‌گراي دموکراتيک» و واگذاري قدرت از سوي اسد در پايان دوره انتقالي شدند.
سرنوشت بشار اسد
را در جريان مذاکرات وين بستيم
در چنين شرايطي است که سرگئي لاوروف، وزير امور خارجه روسيه به عنوان يکي از حاميان استراتژيک روسيه، اعلام می‌کند: «مشروط کردن سرنوشت بشار اسد با مبارزه با تروريسم غيرقابل قبول است.»
وزير خارجه روسيه با انتقاد از مواضع کشورهاي غربي در مساله سوريه اظهار مي‌کند: «کشورهاي غربي دایم سرنوشت اسد را شرط براي همکاري و تشريک مساعي در مبارزه با تروريسم
بين‌المللي عنوان می‌کنند.»
وي می‌گوید: «ما موضوع سرنوشت بشار اسد را در جريان مذاکرات وين بستيم. لاوروف خبر از وجود اسنادي مربوط به اين اجلاس می‌دهد که در آن تاکيد شده فقط مردم سوريه می‌توانند سرنوشت کشور و رييس‌جمهور خود را تعيين کنند.»
رييس دستگاه ديپلماسي روسيه خاطرنشان می‌کند: «در اسناد اجلاس وين هيچ‌گونه تلاشي براي تعيين روند حل و فصل سياسي بحران سوريه صورت نگرفته و پيش شرطي هم براي مبارزه با تروريسم
تعيين نشده است.»
کشورهاي اردوگاه ضدسوري اعم ازکشورهاي غربي يا عربي در چهار سال بحران سوريه، همواره به مداخله‌جويي در امور داخلي اين کشور پرداخته و سعي کرده‌اند با حمايت از تروريست‌ها حکومت قانوني سوريه را سرنگون کنند.
سرنوشت حکومت سوريه
نقش شخص بشار اسد و مردم
سخنگوي رییس‌جمهور روسيه بر ضرورت احترام به راي ملت سوريه و خودداري از مداخله در امور داخلي اين کشور و نسخه پيچي براي حل مسایل
آن تاکيد می‌کند.
براساس اطلاعات خبرگزاري روسيا سگودنيا، سخنگوي پوتين همچنين می‌گوید: «در زمان حاضر تلاش‌ها براي نزديک کردن مواضع کشورهاي شرکت کننده در نشست چندجانبه وين در مساله سوريه جريان دارد. در شرايط کنوني تلاش‌ها بر تنظيم فهرست‌ها جريان دارد تا چه گروه‌هایی در سوريه، تروريستي يا معارض
ميانه‌رو محسوب شوند.»
پسکوف متذکر می‌شود: «در ميان کشورهاي شرکت‌کننده در نشست وين درباره فهرست گروه‌های تروريستي در سوريه اختلاف نظر وجود دارد.»
مقام‌های روس بارها تاکيد کرده‌اند که سرنوشت حکومت سوريه و شخص بشار اسد را فقط مردم اين کشور می‌توانند تعيين کنند و هيچ کشور ديگري حق تعيين تکليف براي مردم سوريه در مورد حکومت و
ریيس‌جمهور آن ندارد.
جامعه سوريه را می‌توان جامعه‌ای چند پاره به لحاظ قومي و مذهبي دانست. اگرچه عمده سکنه سوريه از اعراب سني تشکيل می‌شود اما با اين حال قريب به 40 درصد از اين جامعه را علوی‌ها، کردها، مسیحی‌ها، دروزها، اسماعیلی‌ها، شيعيان و... تشکيل می‌دهند، اقلیت‌هایی که نگران آينده سوريه در صورت قدرت‌گيري تکفیری‌ها هستند. سيره تکفیری‌ها به ويژه داعش در قلع و قمع، کشتار و اخراج اقلیت‌ها، آنان را به پشتيباني و حمايت از حکومت بشار اسد
وا داشته است.
برآيند تحولات سوريه نشان می‌دهد فارغ از نفوذ اسد در ميان اعراب سني، وي حمايت قاطعي از سوي اقلیت‌ها پشت سر خويش دارد. موقعيت و و جايگاه اسد عملا وی را به عنوان تحت حامي اين اقلیت‌ها قرار داده و هرگونه کناره‌گيري او منجر به شکاف در صفوف اقلیت‌ها شده و به نابودی‌ آنان منجر خواهد شد. از همين رو گروه‌های فوق با چنگ و دندان و با وجود خسران تحميل شده به آنها قاطعانه در برابر معارضين ايستاده و به دفاع از بشار اسد می‌پردازند.
نکته حایز اهميت آنکه ارتش، نهادهاي امنيتي و ساختارهاي دولتي سوريه در طول 45 سال حکومت خاندان اسد طوري طراحي شده که عملا اين اقلیت‌ها عموم مناصب و پست‌ها را در اختيار داشته باشند، لذا کناره‌گيري شخص اسد از قدرت منجر به فروپاشي ارتش و ساختارهاي
برجاي مانده خواهد شد.