Logo3
آمارهای ویران‌کننده از جمعیت میلیونی معتادان در کشور

انتشار آمار دقیق و واقعی مربوط به اعتیاد در کشور، هم‌چون بسیاری از آسیب‌های اجتماعی دیگر تا حدودی خواسته یا ناخواسته در سانسور تلخی قرار می‌گیرد اما از شواهد پیداست که آمار میلیونی معتادان طی دهه‌ اخیر با افزایش نیز مواجه بوده و تلاش‌ها برای کنترل آن به قدر کافی، موثر واقع نشده است.

روزانه معتادان زیادی را افتاده در گوشه و کنار خیابان‌ها و پارک‌های شهر می‌بینیم و شاید بسیاری از مردم و مسئولان نیز به افسوسی بسنده می‌کنند و برای کاهش تعداد آنها در ایران اسلامی، تلاش عملی و موثری صورت نمی‌گیرد. با این وجود در حالی که به‌نظر می‌رسد اولین گام برای مبارزه با این پدیده‌ شوم و خانمان‌سوز، صداقت در صورت مساله است اما آمارهای متناقض امیدها را برای توجه جدی و برنامه‌ریزی حقیقی برای حل این معضل بزرگ، کم‌رنگ‌تر می‌کند.

آمارسازی‌های غیرواقعی در دولت قبل پیرامون اعتیاد


در همین زمینه، چندی پیش رییس کمیته مستقل مبارزه با موادمخدر مجمع تشخیص مصلحت نظام، انتقادات تندی از روند اعلام آمار اعتیاد در کشور مطرح کرد و گفت: «در دولت اصلاحات که ستاد را به دولت نهم تحویل دادیم، آمار مصرف‌کنندگان سه میلیون و 720 هزار نفر بود که از این تعداد 2.5 میلیون نفر مصرف دایمی داشتند و مابقی تفننی مواد مصرف می‌کردند. در واقع در آن زمان 2.5 میلیون معتاد قطعی داشتیم. حالا چه اتفاقی افتاده است که وقتی دولت نهم روی کار می‌آید در اولین اظهارنظرها،‌ آمار معتادان را 750 هزار نفر اعلام می‌کند؟ و چگونه می‌شود که طی هشت سال این آمار رفته رفته به یک میلیون و 350 هزار نفر می‌رسد؟ هرچند با این آمارسازی می‌پذیرند که طی دو دولت نهم و دهم اعتیاد حدود صددرصد رشد داشته است! باید باور کنیم که آمارسازی در حوزه اعتیاد در پیش‌برد اهداف مدنظر برای مبارزه با مواد مخدر خلل
وارد کرده است.»

برخی مدیران مرتبط با معضل اعتیاد راه غلط دولت قبل را ادامه می‌دهند


علی‌ هاشمی با بیان اینکه پدیده اعتیاد مقابل چشم مردم است و حداقل 14، 15 میلیون نفر در خانواده‌ها درگیر فرد معتاد هستند و نمی‌شود واقعیت‌ها را پنهان کرد، تصریح می‌کند: «متاسفانه مدیران دبیرخانه ستاد، راه غلط دولت قبل را ادامه می‌دهند؛ این انتقادات به دولت یازدهم نیز وارد است که چرا این آمار غلط را تکرار و اعلام می‌کند؟»
وی همچنین در ادامه افزود: «هر آماری عقبه‌ای در گذشته دارد، وضعیتی در حال حاضر و آینده‌ای هم دارد که باید در قابل آن پاسخگو باشند. البته بنده هم معتقد به سیاه‌نمایی نیستم ولی باید اجازه داد تا واقعیت‌ها در معرض دید صاحب‌نظران، اندیشمندان، علما و... قرار بگیرد تا برای آن راه‌حل و پاسخ پیدا شود.»

آمارهای تلخ معضل اعتیاد در ایران


با این وجود، گزارش‌های رسمی پیرامون آمار اعتیاد در کشور، اعداد و ارقامی را نشان می‌دهد که عمق فاجعه را در زمینه اعتیاد در جامعه ما نشان می‌دهد از جمله درخصوص روند افزایش مصرف‌کنندگان موادمخدر اعلام شده است که در سال 1320 یک و نیم میلیون نفر، در سال 1349 دو میلیون نفر، در سال 1356 سه میلیون نفر، در سال 1366 دو میلیون نفر، در سال 1383 سه میلیون و 760 هزار نفر، در سال 1385 750 تا 800 هزار نفر (بنا بر آمار دولت) و در سال 86 (آمار رسمی ستاد) یک میلیون و 200 هزار نفر مصرف‌کننده مواد مخدر بوده‌اند و در سال 1390 تعداد تقریبی جمعیت مصرف‌کننده 3 میلیون و 150 هزار نفر برآورد شد.
همچنین در این سال یک شیوع‌شناسی اعتیاد انجام شد ولی رییس‌جمهور وقت اجازه اعلام نتایج آن را نداد؛ این شیوع‌شناسی حکایت از وجود « دست‌کم چهارمیلیون مصرف‌کننده» با احتساب تفننی‌ها در کشور داشت.
بنا بر گزارش‌های تایید شده، از ابتدای انقلاب اسلامی تا سال گذشته دست‌کم 18 میلیون مورد (البته با تکراری‌ها) دستگیری وجود داشته است که از این تعداد 45 درصد ارتباط مستقیم با موادمخدر (قاچاقچیان، خرده فروش‌ها و..) و 19-18 درصد نیز جرایمی هستند که به صورت غیرمستقیم مرتبط با اعتیاد هستند یعنی فرد معتاد به بزه‌هایی چون قتل، سرقت و... اقدام می‌کند. در واقع حدود 65 درصد دستگیری‌ها و زندانی‌های ما مربوط به موادمخدر است.
بر اساس یک نظرسنجی میانگین تمایل به مصرف مواد درجامعه آماری 1230 نفره در کل کشور، 16.81 درصد بوده است و این خود یک زنگ خطر است. همچنین به طور میانگین 28 درصد مردم نسبت به مصرف مواد نگرش مثبت دارند؛ همچنین 33.7 درصد از معتادان روزانه چند بار موادمخدر مصرف می‌کنند.

آمار اعتیاد در زنان، کارگران و دانش‌آموزان


همچنین در دهه 1370، آمار اعتیاد در زنان 4.5 درصد از کل مصرف‌کننده‌ها بود که اکنون با توجه به آمار رسمی به حدود 10 درصد رسیده است. براساس آخرین تحقیقات انجام شده 21 درصد کارگران در بعضی محیط‌های صنعتی بزرگ معتاد هستند. در حالی که در جمعیت 60 سال به بالا پایین‌ترین نرخ مصرف مواد مخدر را شاهد هستیم اما در جمعیت 35 تا 39 ساله بالاترین نرخ مصرف گزارش می‌شود. همچنین سن اولین مصرف مواد تا قبل از 15 سالگی را در 5.6 درصد معتادان داریم و میانگین اولین مصرف 19 تا 21 سال است.
بر اساس برخی گزارش‌ها، دست‌کم 45 هزار دانش‌آموز 15 تا 19 ساله در کشور معتاد هستند و بر این اساس 1 درصد دانش‌آموزان کشور مواد مخدر مصرف می‌کنند.پیرامون پراکندگی مکان مصرف مواد مخدر نیز گزارش شده است که 38.77 درصد در منزل دوستان، 22.46 درصد در منزل خود ، 8.29 درصد در پارک‌ها، 7.22 درصد در اماکن مخروبه، 5.88 درصد در خوابگاه دانشجویی، 4.81 درصد در محل کار، 3.74 درصد در مدرسه و 2.41 درصد از معتادان در سربازخانه برای اولین بار مواد را تجربه کرده‌اند.

همه مهره‌های دومینوی آسیب‌های اجتماعی در کشور


در این میان آنچه که آشکار است تاثیر متقابل آسیب‌های اجتماعی بر همدیگر است. تردیدی نیست که با افزایش میزان یک آسیب اجتماعی در جامعه، آسیب‌های دیگر نیز ممکن است متاثر از آن افزایش یابد می‌گذارد؛ یک نمونه آن ارتباط نزدیک «سرقت» و «فقر» است که برخلاف آنکه برخی نمی‌خواهند این موضوع را باور کنند اما اظهارات و ادعاهای بسیاری از سارقان، دست‌کم به عنوان انگیزه‌ی ورود به این عرصه‌ی آلوده و غیراخلاقی، تاییدکننده ارتباط تنگاتنگ مسایل اجتماعی مختلف با همدیگر از جمله این موضوع است.
به عنوان مثالی دیگر، افزایش آسیب «خشونت خانوادگی» می‌تواند به رشد آمار طلاق، اعتیاد و آسیب‌هایی از این دست ختم شود و البته عکس این موضوع زیاد مشاهده می‌شود.
به‌هر روی، یقینا افزایش آمار اعتیاد نیز می‌تواند از سایر آسیب‌های اجتماعی اعم از خشونت‌های خانگی، فقر، اختلاف طبقاتی، بیکاری، طلاق و فروپاشی خانواده و... به‌صورت آشکار و مستقیم است بنابراین نمی‌توان بدون تحقیق گسترده، درباره ابعاد مختلف این موضوع و البته دلایل اصلی و موثر در افزایش اعتیاد قضاوت کرد.

مافیا از سیاست‌گذاران عرصه مبارزه با اعتیاد پیش است


در همین حال یک کارشناس مسایل اعتیاد مساله اعتیاد را در کشور، «مافیایی» توصیف می‌کند و می‌گوید: «مافیا در اغلب موارد از سیاست‌گذاران جلوتر حرکت می‌کنند. آنها همانند طراحان لباس مرتبا مدل‌های مختلفی برای موادمخدر طراحی می‌کنند؛ به عنوان مثال یک روز بر ماریجوانا نام گراس یا علف می‌گذارند، یک روز می‌گویند گل و یک روز نام ویت برآن می‌گذارند تا افراد جدیدی را جذب کنند.»
بیوک تاجری در ادامه می‌افزاید: «حالا در شرایطی که مافیای اعتیاد با قدرت فعالیت می‌کند، اما میزان بروز و شیوع اعتیاد در جامعه ما کاهش نیافته است و حتی در بسیاری از ساختارهای اجتماعی نیز نفوذ کرده است و در واقع توانسته‌اند از سیاست‌گذاران عرصه پیشگیری و مقابله با اعتیاد، پیشی بگیرند.»

مبارزه عملی با اعتیاد همت و تدبیر ویژه می‌طلبد


به‌هرحال اگرچه در شرایطی که همگان به آسیب‌های ویران‌کننده اجتماعی در کشور واقف هستند، مسئولان مختلف نیز برای مقابله با شیوع مصرف مواد مخدر تلاش‌هایی کرده و می‌کنند اما به‌نظر می‌رسد مبارزه با اعتیاد به عنوان یکی از معضلات کلیشه‌ای جامعه، تلاش و همت ویژه‌تری را می‌طلبد.
باید دید آیا متولیان امر، تدبیر عملی و کارسازی را در پیش خواهند گرفت یا جمعیت دست‌کم 14- 15 میلیون نفری همچنان باید در باتلاق مشکلات و بحران‌های اعتیادِ خود یا یکی از اعضای خانواده خود، دست و پا بزنند.

 

ماه رویان شماره : 325