Logo3

توطئه دوم

13931003102151476 4357844 1

ماه‌رویان- محمدجواد شلتوک‌کار / درست زمانی که نفت، بیشترین بهای خود را در چند سال اخیر تجربه می‌کرد و عربستانی‌ها به فکر ذخیره ارزهای حاصل از افزایش بهای نفت بودند، ما قدر این فرصت طلایی را ندانستیم تا اکنون همان ذخیره ارزی دستار قرمز به سران، به اهرمی برای نقش‌آفرینی آل سعود در معادلات منطقه و جهان تبدیل شود. اما در حالی که بسیاری از تحلیلگران عربستان را توطئه‌گر کاهش وصف‌ناپذیر بهای نفت دانستند، برخی دیگر از تحلیلگران، میلیاردهای عرب را تنها اهرمی می‌دانستند که آمریکا از آن‌ها برای فشار بر روسیه، ونزوئلا و ایران استفاده می‌کند. این در شرایطی بود که برخی دیگر به غلط بر این باور بودند که با مرگ ملک عبدا... بازی نفتی ریاض- واشنگتن بهم می‌خورد و قیمت نفت به صورت تاریخی از چله رها شده و بازار، بهای 200 دلار را برای هر بشکه تجربه خواهد کرد.

 

ماه عسل کوتاه‌مدت
اما پس از مرگ ملک عبدا... بهای نفت کمتر از یک دلار افزایش یافت تا ضمن کشیدن خط بطلان بر برخی تحلیل‌های خوش‌بینانه، ثابت شود که کاهش بهای نفت نه تنها یک اتفاق اقتصادی نبوده، بلکه دسیسه‌ای برنامه‌ریزی شده با طعم مطالبات سیاسی بوده است.
اگرچه سرانجام با کاهش قیمت نفت به زیر ۵۰ دلار، تولید بخشی از نفت شیل آمریکا که هزینه‌ای بیش از ۵۰ دلار برای هر بشکه دارد، غیراقتصادی شد و با توقف تولید آن، قیمت نفت روند افزایشی به خود گرفت به طوری که قیمت نفت اوپک طی کمتر از ۶ روز به میزان ۸ دلار افزایش یافت و دوباره از مرز ۵۰ دلار فراتر رفت ولی با توجه به حجم تولید نفت و عرضه آن و هم‌چنین کاهش میزان رشد تقاضای نفت که حاصل عدم تحقق پیش‌بینی‌ها در مورد رشد اقتصادی جهانی است و از سویی دیگر مزه کردن نقش‌آفرینی عربستان در معادلات دنیا، زیر دندان آل‌سعود باعث شد تا این روند رو به رشد قیمت خیلی زود ماه عسل کشورهای صادرکننده نفت را برهم بزند. اما در حالی که حتی عبدا... البدری، دبیرکل اوپک هم معتقد بود که بهای نفت پس از رسیدن به قیمت کف آن، بار دیگر روند رو به رشد به خود خواهد گرفت. البدری در سخنانی حاشیه کنفرانس چتم هاوس در لندن به فایننشیال تایمز گفته بود: نمی‌دانم چه مدت طول خواهد کشید ولی مطمئن هستم قیمت نفت اوپک دوباره افزایش خواهد یافت و به شرکت‌های بزرگ جهان هشدار داده اگر سرمایه‌گذاری به دلیل کاهش قیمت نفت به طور گسترده‌ای کاهش یابد، قیمت نفت افزایش خواهد یافت.
همیشه پای یک پادشاه در میان است
اما صدور دستورات پادشاه جدید عربستان در هفته گذشته برای عرضه نفت به قیمت‌هایی که می‌بابیست در تاریخ ثبت شود، اتفاقی بود که بسیاری از تحلیلگران از آن به عنوان روشن شدن شعله دور دوم جنگ ارزان‌فروشی نفت در بین کشورهای عربی یاد می‌کنند. در واقع با این تصمیم سیاسی، عربستان سعودی قیمت نفت خام خود را برای تحویل در ماه مارس ٢٠١٥ میلادی در بازارهای آسیایی را با یک تخفیف ویژه عرضه می‌کند تا هر بشکه نفت خام خود را با حدود ۹۰ سنت کاهش عرضه نماید که بزرگترین مقدار تخفیف نفتی سعودی‌ها در ١٤ سال
گذشته تاکنون بوده است.
به عبارت دیگر، پس از مرگ ملک عبدا...، پادشاه عربستان سعودی و نشستن امیرسلمان بن عبدالعزیز آل‌سعود بر کرسی پادشاهی این کشور نفت‌خیز جهان وی پس از ابقای علی النعیمی، وزیر کهنه‌کار نفت عربستان با صدور دستورات جدیدی فروش طلای سیاه با تخفیف‌های ویژه را در دستور کار قرار داده است. این در حالی است که قیمت هر چهار شاخص نفتی این کشور برای تحویل به بازارهای آسیا، بزرگترین مشتری نفت عربستان، کاهش یافته تا جایی که این قیمت‌ها در بازارهای آمریکا ١٥ سنت و در بازارهای اروپایی بین ٧٠ سنت تا یک دلار و ١٥ سنت افزایش داده شده است.
نکته جالب این است که قطر هم با شنیدن این دست و دلبازی عربستان در بازار نفت، دست به حاتم‌بخشی سیساس زد تا او نیز از قافله ارزان‌فروشان نفت عقب نماند. داستان از این قرار بود که پس از تخفیف تاریخی و بی‌سابقه نفتی عربستان سعودی قطر به عنوان مهم‌ترین شریک گازی ایران در پارس جنوبی هم یک تخفیف ویژه نفتی به مشتریان خود ارایه کرد.
دوحه که این روزها خزانه‌اش از محل بهره‌برداری بی‌حساب 10 سال گذشته‌اش از پارس جنوبی پر زرق و برق‌تر از هر زمانی به نظر می‌رسد، قیمت نفت خام فروشی خود در ماه ژانویه گذشته را در پایین‌ترین سطح در ٦ سال اخیر تعیین کرد؛ به‌طوری که قطر قیمت رسمی فروش «او‌ اس پی» برای نفت خام مارین قطر در ماه ژانویه گذشته ٤٣,٢٥ دلار تعیین کرده بود که این رقم ١٥ دلار کمتر از ماه دسامبر سال ٢٠١٤ میلادی بوده است.
قطر هم‌چنین قیمت «او اس پی» برای نفت خام «لند قطر» را در ماه ژانویه سال جاری میلادی ٤٥,٩٥ دلار تعیین کرده بود که این رقم ١٤.٣٠ دلار کمتر از ماه دسامبر بوده است. این قیمت‌ها پایین‌ترین رقم از ماه فوریه سال ٢٠٠٩ میلادی تاکنون برای قیمت نفت این کشور حاشیه جنوبی خلیج‌فارس بوده است. در حالی که برخی تحلیلگران اعتقاد دارند که این اقدام عربستان در راستای تلاش این کشور برای به دست آوردن سهم بیشتر در بازارهای نفتی جهان است، برخی دیگر از تحلیلگران این کاهش قیمت نفت را با پرونده هسته‌ای ایران و نقش روسیه در مسئله سوریه بی‌ارتباط نمی‌دانند.
جنگ نفت بین تزارها و شیوخ
در شرایطی که بر اساس آمار موجود روسیه و عربستان هر یک با تولید بیش از ۱۰ میلیون بشکه نفت بزرگترین تولید طلای سیاه جهان در طول سه سال گذشته تاکنون بوده‌اند؛ با این وجود ریاض با پایین نگه‌داشتن بهای نفت می‌خواهد با وارد کردن ضربات سنگین اقتصادی به روسیه این کشور را از نظر سیاسی و در جهت به دست آوردن منافع خود و هم‌پیمان غربی‌اش تحت فشار قرار دهد. در واقع عربستان که به خوبی می‌داند اگر میانگین قیمت نفت در سال جاری میلادی ٤٠ دلار برای هر بشکه باشد، درآمدهای بودجه ٢٠١٥ میلادی روسیه حدود ٤٦ میلیارد دلار کاهش می‌یابد، می‌کوشد تا ضمن نقش‌آفرینی در منطقه و معرفی خود به عنوان قدرتی نوظهور، خوش‌خدمتی خود را به کشورهای غربی به خصوص آمریکا ثابت کند.
به همین علت است که روزنامه نیویورک تایمز نیز در یکی از شماره‌های هفته گذشته خود نوشت: عربستان سعی می‌کند با استفاده از نفوذ خود در بازارهای نفتی در شرایطی که روسیه از سقوط قیمت‌های نفت لطمه دیده است، با وارد کردن فشار بر ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهور روسیه، حمایت وی را از بشار اسد، رییس جمهوری سوریه قطع کند. در چنین شرایطی باید منتظر ماند و دید که دلارهای ذخیره شده در صندوق‌های اعراب تا چه زمانی می‌تواند اهرمی برای خوش‌رقصی اعراب برای غربی‌ها باشد و از سویی دیگر روس‌ها تا چه زمانی می‌توانند در مقابل این بازی سیاسی با استراتژیک‌ترین مایع
سیاه رنگ جهان مقاومت کنند.