Logo3

پستچی‌ها سال‌هاست نامه نمی‌آورند

salinger

در ایران، جروم دیوید (جی‌دی) سالینجر را اهالی ادبیات بیشتر با «ناتور دشت» و سینمایی‌ها عمدتا با «فرانی و زویی» می‌شناسند که با مهرجویی و فیلم پری این کارگردان، بر سر زبان‌ها افتاد. قصد نداریم به اتفاقات حاشیه‌ای پیرامون این موضوع ورود کنیم؛ اما آنچه باعث شد در این مجال از سالینجر، نویسنده بداخلاق و به شدت منزوی آمریکایی یاد کنیم ‌که تقریبا 50 سال آخر عمر خود را بدون چاپ هیچ اثری سپری و در 27 ژانویه 2010 و در سال 91 سالگی فوت کرد؛ یکی سالمرگ او و دیگری نامه‌هایی از این نویسنده است که یکی دو سال قبل، در یک جعبه کفش پیدا شد و در خبرها تفصیل آن آمد. این نامه‌ها که در فاصله سال‌های 1941 تا 1943 نوشته شده‌اند، در مجموع 9 نامه هستند که سالینجر 22 ساله در پاسخ‌ به دختر جوانی به نام مارجری شیرد که می‌خواست نویسنده شود، نوشته است.
دختری که هیچ‌گاه نویسنده نشد و بعدها که ازدواج کرد؛ سودای نویسندگی و هنرمند شدن را به فراموشی سپرد تا همسرداری و خانه‌داری کند و این روزها در سن 95 سالگی، ساکن خانه سالمندانی است که هزینه‌های بالایی دارد و خانواده‌اش هزینه اقامت این زن از کار افتاده را در این مرکز، از فروش نامه‌های سالینجر به کتابخانه و موزه مورگان تامین کرده‌اند. نامه‌های به‌جا مانده، جز اسنادی هستند که در عین کارکرد آموزشی داشتن، یکسره وقف آموزش کارگاهی داستان‌نویسی نبوده‌اند و موارد حاشیه‌ای دیگری هم در ضمن آن‌ها آمده که به نظر منتقدان، از سالینجر شخصیت غیرقابل اعتماد و بی‌ثباتی را تصویر می‌کند که شباهت فراوانی به هولدن کالفیلد دارد؛ شخصیتی که سالینجر در ناتور دشت آفرید و زیر و بم‌ها و بالا پایین شدن‌هایش برای مخاطبان آثار سالینجر شناخته
شده است.
جای خالی نامه در متن مناسبات اجتماعی
از روزگاری که نامه‌نگاری یکی از سنت‌های ریشه‌دار، رایج و معهود ایرانیان بود، سال‌های زیادی نمی‌گذرد؛ سنتی که در سطوح مختلف اجتماع در جریان بود و هر طبقه‌ای به نوعی از آن بهره می‌برد. نامه در هر طیفی به‌گونه‌ای میانداری می‌کرد، عامه مردم را به شکلی به هم پیوند می‌داد و خواص را به شکلی دیگر. نامه کارکردهای مختلفی داشت. نمونه‌های فراوانی از این امکان ارتباطی را می‌توان برشمرد که تاثیرات دگرگون‌کننده‌ای در مقطعی از تاریخ گذاشته است. در عین حال، گذشت زمان، کارکردی از نامه‌ها را معرفی می‌کند که در حد اسناد ارزشمند تاریخی - اجتماعی قابل‌اعتنا هستند. به این شکل که بررسی نامه‌های دوره‌ای از تاریخ، می‌تواند معرف برش واقع‌گرایانه‌ای از آداب و رسوم، سنت‌های فراموش‌شده، بن‌مایه‌های فکری، گرایش‌های اجتماعی و حتی رویدادهای تاریخی ثبت نشده یک نسل و عصری خاص باشد. هم‌چنین نامه می‌تواند بیانگر شخصیت، گرایش فکری و اندیشگانی و ذوق و سلیقه نویسنده‌اش باشد و قادر است اثری را در مخاطبش بگذارد که شخصیت علمی و اجتماعی نویسنده می‌گذارد. با این همه، نامه‌نگاری نیز مثل بسیاری از مواردی که به نوعی از مصادیق سنت‌های اجتماعی ما محسوب می‌شد، در گردباد مدرنیسم وارداتی و گسترش شتاب‌زده شهرنشینی‌های سازمان نیافته در دهه‌های اخیر، به طاق نسیان و فراموشی سپرده شد تا پیامک‌نویسی، تنها پناهگاه مردمی شود که خلا نامه‌نویسی، آزارشان می‌دهد و این می‌تواند التیام موقت خوبی باشد.
در عصری که سال‌ها است مردمانش، از باز کردن هیچ‌یک از نامه‌هایی که پستچی‌ها برایشان آورده‌، خوشحال نشده‌اند و می‌توان به لبخندهای محوی که پیامک‌ها بر لب‌ها می‌نشانند، دلخوش کرد و از نرسیدن هیچ نامه‌ای،
زیاد ناراحت نشد.