Logo3
کپی‌برداری از کن در سی وچهارمین پرواز سیمرغ‌ها

تنها چند ساعت کافی بود تا پس از آنکه دبیر سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر در سالن پاسارگاد هتل اسپیناس از پوستر سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر رونمایی می‌کند، حاشیه‌ها و اظهارنظرهای متفاوت درخصوص این پوستر فضای هنری کشور را فراگیرد؛ پوستری که بر خلاف عرف همیشگی جشنواره فیلم فجر جزو اصلی تشکیل‌دهنده آن را چهره یک هنرمند تشکیل داده است.

در حالی که تقریبا در بیشتر ادوار برگزاری جشنواره فیلم فجر پوستر این جشنواره مورد نقدهای متعددی قرار گرفته است، این بار گویی چهره خسرو شکیبایی، هنرمند فقید محبوب سینما و تلویزیون، سوژه نقد پوستر این جشنواره است.

ایده‌پرداز پوستر چه می‌گوید؟


مجید برزگر که پیش از این در جشنواره فیلم فجر، مسئولیت برگزاری اختتامیه و افتتاحیه‌های جشنواره و همچنین طراحی پوستر و جلد کتاب را برعهده داشت، امسال نیز به عنوان ایده‌پرداز و طراح پوستر جشنواره سی و چهارم انتخاب شد. وی درباره روند طراحی این پوستر می‌گوید: با توجه به تجربه‌ای که در سال‌های گذشته داشتم، محمد حیدری به من پیشنهاد داد که طرح خودم را برای امسال ارایه کنم و من به دنبال ارایه یک کار متفاوت بودم.
برزگر همچنین ادامه می‌دهد: در بسیاری از جشنواره‌های دنیا، عکس بازیگران مهم روی پوستر اصلی قرار می‌گیرد مثل در جشنواره فیلم کن عکس مارچلو ماسترویانی روی پوستر قرار گرفته بود یا یک پلان از یک فیلم مشهور تبدیل به پوستر می‌شود.
وی در ادامه می‌افزاید: در ابتدا پیشنهاد کردم یک سکانس از یک فیلم مشهور روی پوستر جشنواره امسال قرار بگیرد اما از آنجا که شاید انتخاب یک سکانس باعث تعابیر و حرف و حدیث‌های مختلفی می‌شد، از اجرای این پیشنهاد منصرف شدیم.
برزگر ادامه می‌دهد: در مرحله بعد به فکر این افتادیم که عکس یک بازیگر که سابقه خوبی در سینمای ایران دارد و آثار خوبی را بازی کرده است، روی پوستر قرار بگیرد که بعد از مطرح شدن این فکر به سرعت به خسرو شکیبایی به عنوان یکی از دوست‌داشتنی‌ترین بازیگران سینمای ایران رسیدیم زیرا وی در بیشتر فیلم‌هایی که بازی کرده همچون هامون، پری، یک بار برای همیشه و... خوش درخشیده و یکی از بهترین بازیگران بعد از انقلاب است.
وی عنوان می‌کند: شکیبایی از جمله بازیگرانی است که اعتدال و نجابت در کار‌هایش دیده می‌شود و تقریبا همه ویژگی‌های خوب در او جمع بود که به همین دلیل بعد از اینکه وی را پیشنهاد کردیم، با استقبال مسئولان همراه شد.
برزگر اظهار می‌کند: در روند اجرایی طراحی پوستر به این نتیجه رسیدیم به‌جای آنکه از عکس به صورت مستقیم استفاده کنیم، از یک نقاشی بهره ببریم و به بزرگمهر حسین‌پور به عنوان یکی از کاربلدهای این حرفه پیشنهاد دادیم. او هم طراحی را قبول کرد و اجرای ایده را پذیرفت و تمام خلاقیت‌ها و کیفیتی که در پوستر وجود دارد را مرهون زحمات بزرگمهر حسین‌پور هستیم.
برزگر ادامه می‌دهد: از آنجا که می‌خواستیم نقاشی براساس شمایلی از خسرو شکیبایی طراحی شود و تخیلی نباشد، از یکی از عکس‌هایی که در دوران طلایی بازیگری خسرو شکیبایی در پشت صحنه فیلم درد مشترک به کارگردانی یاسمین ملک‌نصر توسط امیر عابدی برداشته شده بود الهام گرفتیم.
وی ادامه می‌دهد: با امیر عابدی تماس گرفتیم و ایشان عکس را در اختیار ما گذاشت و امروز فرمی که در نگاه و صورت خسرو شکیبایی در پوستر سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر وجود دارد، الهام گرفته از آن عکس است و بخش‌های دیگر همچون فیزیک و بدن وی توسط حسین‌پور طراحی شده است.
برزگر با بیان اینکه برای طراحی این پوستر دو هفته وقت گذاشتیم می‌افزاید: و بعد از دو هفته نسخه اصلی تحویل دفتر جشنواره شد.

سوتی دبیر جشنواره


اما اشتباه دبیر جشنواره سی و چهارم در معرفی مجید برزگر به عنوان طراح این پوستر نیز حاشیه‌هایی را با خود به دنبال داشت.
بـزرگمـهر حسیـن‌پـور با بیان اینکه صنف سینمایی در حال مصادره کردن این پوستر هستند، می‌گوید: هنگام رونمایی از پوستر سی‌وچهارمین دوره جشنواره فیلم فجر نام «مجید برزگر» به‌عنوان طراح اعلام شد که دلیل آن، کم‌دانشی و شیطنت دبیر این جشنواره بود.
وی با بیان اینکه برزگر، ایده‌پرداز این طرح بود و این کار را به من سفارش داد اما طراح و نقاش اصلی پوستر من هستم، می‌افزاید: آقای برزگر هم می‌گوید که حرف من را قبول دارد.
حسین‌پور همچنین درباره پوستر امسال جشنواره فیلم فجر می‌گوید: چهره مرحوم خسرو شکیبایی در این پوستر، الهام‌گرفته از عکس امیرعابدی است اما در پروسه خلق این اثر، عکاس حضور نداشت و اسم او به این شکل نباید مطرح می‌شد. این در حالی‌ است که هنگام رونمایی از پوستر، عکاس کنار پوستر ایستاده بود.

خرج کردن اعتبار حرفه‌ای

خوسرو شکیبایی
اما علی‌اکبر عبدالعلی‌زاده نیز به عنوان یکی از منتقدین جدی این پوستر در نوشتاری، تحلیلی از روند نهایی‌شدن تصویر خسرو شکیبایی روی این پوستر ارایه می‌کند و می‌گوید: متاسفانه این روزها بسیار مشاهده می‌کنیم کسانی که توانایی‌های خود را کنار می‌گذارند و با بلندپروازی پا به عرصه‌های نامربوط با هنر و تخصص و توان خود می‌گذارند، برای رسیدن به جایگاه‌های مسحورکننده، حاضر هستند اعتبار حرفه‌ای خود را خرج کنند.
به نظر می‌رسد بزرگمهر حسین‌پور با واکنش‌های عجولانه بر برنامه «خندوانه» و سریال «عطسه» مهران مدیری و... مدتی است به این گروه پیوسته است. او که کارتونیست قابلی است، انگار قدر جایگاه حرفه‌ای خود را نمی‌داند و مدت‌ها به رفتارهای ژورنالیستی برای ایجاد شهرت در اتمسفرهای جدید دست زده است.
حسین‌پور امسال به‌عنوان طراح پوستر جشنواره فیلم فجر طرحی از مرحوم خسرو شکیبایی را عرضه و مدعی است 15 روز بر روی این طرح کار کرده است. همچنین در جنجالی رسانه‌ای، مدعی شده طراح و نقاش اصلی پوستر سی‌وچهارمین دوره جشنواره فیلم فجر خود اوست و با لحنی توهین‌آمیز، انتساب این عنوان را به «مجید برزگر»، اشتباه فاحش رییس جشنواره دانسته است.
حسین‌پور در جایی هم گفته برزگر ایده‌پرداز این طرح بود و این کار را به من سفارش داد اما طراح پوستر من هستم، چون آن را طراحی کرده‌ام!
سوال این است که آیا تبدیل یک عکس به نقاشی به وسیله نرم‌افزار رایانه‌ای را می‌توان طراحی قلمداد کرد؟ عکس گرفته‌ شده توسط امیر عابدی نعل به نعل بدون کوچک‌ترین تغییر و حتی در تعداد تارهای موی سر در پوستر استفاده شده است. حالا او بیشتر صاحب اثر است یا کسی که با یک کلیک و چند دقیقه‌ای صبر، به مرحمت پیشرفت فناوری نرم‌افزاری، عکس را به نقاشی تبدیل کرده است؟

حسین‌پور مدعی شد که «هنگام طراحی این پوستر تصمیم گرفتم از تمام فیلم‌های مرحوم شکیبایی نشانه‌ای در آن قرار دهم به‌عنوان مثال، فرم شیدایی چهره او و عینکش از فیلم «هامون»، موهای او از فیلم «بانو»، نگاه سه‌رخ او از فیلم «عاشقانه» و شال او از فیلم «پری» برداشته شده است»! حالا ببینیم پوستر چقدر با ادعاهای حسین‌پور منطبق است.
همچنان که گفتم و در عکس هم مشهود است، پوستر امسال مشخصا اجرای نرم‌افزاری است با مونتاژ صورت و گردن مرحوم شکیبایی بر روی بدنی جدید که این روش ترفند تازه‌ای در رسانه تلقی نمی‌شود و ایرادی هم ندارد اما تعجب می‌کنم که حسین پور ادعا کرده طراحی پوستر 15 روز طول کشیده چون این کار با نرم‌افزار daynamic auto pinter در کامپیوتر من 20 دقیقه بیشتر طول نمی‌کشد.
این نرم‌افزار را همین الان می‌توانید از اینترنت دانلود کنید. البته براساس تجربه همکاری می‌دانم که بدقولی کار را به دقیقه 90 می‌کشاند. به نظر می‌رسد در این کار هم از سفارش‌دهنده 15 روز وقت گرفته شده اما همه کارها در دو سه ساعت آخر انجام شده است.
نکته این است که در این نرم‌افزار شما می‌توانید با سبک‌های مطرح تاریخ هنر و یا با روش هنرمندان جهانی (بیش از 20 گزینه)
یک عکس را به نقاشی تبدیل کنید و از مراحل مختلف انجام کار عکس تهیه کنید یعنی از بوم سفید و زیرسازی تا نقاشی کامل در هر مرحله‌ای عکس بگیرید و این‌گونه حتی به سفارش‌دهنده بقبولانید که خودتان از روی عکس طراحی کرده‌اید اما این بازی آماتورها است چون همه‌ حرفه‌ای‌ها این نرم‌افزار را می‌شناسند ولی برایش اعتبار هنری قایل نیستند.
با تطبیق عکس اصلی و پوستر به راحتی می‌توان فهمید ادعاهای مطرح ‌شده، توهین به خانواده فرهنگ و هنر و افکار عمومی کشور است چون تنها کاری که انجام شده این است که شاخه‌های درخت از روی سر و پایین چانه با دقت و بدون آسیب‌زدن به چهره مرحوم شکیبایی، پاک شده است.
به پارچه یقه لباس مرحوم شکیبایی در عکس نگاه کنید. همان پارچه چهارخانه، در یقه پوستر هم دیده می‌شود یعنی حسین‌پور آنچنان شتابزده این کار را کرده که حتی تغییرات معمول برای آشنایی‌زدایی را هم اعمال نکرده است.
روش طراحی تنه کولاژ شده هم این‌چنین است که دوستی که از نظر آناتومی به سوژه نزدیک است، لباس مورد نظر را می‌پوشد و از او عکس می‌گیرند که در ادامه، سر را جایگزین می‌کنند. بعد از این مرحله، تصویر کولاژ شده به‌دست پرتوان نرم‌افزار
سپرده می‌شود.
در این مرحله هم کم‌فروشی شده، زیرا به نظر می‌رسد پارچه دور گردن با توجه به فرم خاص شانه‌های مرحوم شکیبایی، بیشتر کاربرد آسان‌سازی کولاژ و تطبیق اندام مدل با آن مرحوم را دارد. در اجرا اما بیشتر از اینکه به طرح اصلی شبیه باشد، شبیه اتود دقیقه نودی یک ایده است.
حسین‌پور خود به‌خوبی می‌داند این نوع طراحی به درد فضاهای عجله‌ای ژورنالیستی و مخاطب عام می‌خورد و به غیر از موقعیت خبری یا ایده، هیچ‌گونه ارزش هنری ندارد و حتی از سوی هنرمندان طراح مردود است. شان جشنواره گسترده‌ای همچون فیلم فجر و شان استادان گرافیستی که تا امروز مسئولیت طراحی پوستر جشنواره را داشته‌اند، اجازه نمی‌دهد از روش‌های سهل‌انگارانه ژورنالیستی برای خلق پوستری استفاده شود که جایگاه تاریخی در هنر کشور دارد و سال‌های سال در آرشیو ذهنی جامعه هنری کشور ماندگار می‌شود...»
به نظر می رسد جشنواره‌ای که برای اولین بار واژه بین‌المللی از روی عنوان آن برداشته شده است، از هم اکنون آبستن حوادث زیادی از جنس حاشیه است.

 

ماه رویان شماره : 318